Drogowskaz dla rodzica
Kiedy moje „nie” oznacza prawdziwe „nie” -  czyli wyznaczanie granic dziecku.
Stawianie granic dziecku to czytelny zestaw praw, zasad, obowiązujących norm i zakazów, który sprawia, że dziecko może prawidłowo rozwijać się i bezpiecznie poruszać w najbliższym otoczeniu.

Dlaczego warto wyznaczać granice?

  • dają dziecku poczucie bezpieczeństwa (fizycznego i psychicznego);
  • pomagają w badaniu  („testowaniu”)  świata, który staje się zrozumiały i przewidywalny);
  • określają drogę akceptowanych zachowań, reguł, norm i prawidłowości;
  • określają związki między ludźmi (dzieci odkrywają jaką mają siłę w relacjach z dorosłymi i w jakim stopniu kontrolują sytuacje – „testowanie granic”);
  • wspomagają rozwój dziecka (dowiadujemy się z czym dziecko już sobie radzi, a co sprawia mu jeszcze trudności).

WAŻNE!
 Wytyczanie granic musi być procesem dynamicznym. Oznacza to, że:
1.Rodzice wytyczając granice, formułują reguły.
2.Rodzice poszerzają granice w miarę jak dzieci wykazują gotowość do przyjęcia na siebie zwiększonej odpowiedzialności i wolności.
Trzy modele wychowawcze
Rodzice zwykle stosują jeden z trzech podstawowych modeli wychowawczych. Każdy
z modeli opiera się na innych przekonaniach, roli rodziców i rozkładu siły
i odpowiedzialności między dziećmi i rodzicami.
1.Podejście przyzwalające – wolność bez granic, rozwiązywanie problemów poprzez perswazję;
2.Podejście demokratyczne – wolność w ramach granic, rozwiązywanie problemów poprzez współpracę;
3.Podejście restrykcyjne / autorytarne – granice bez wolności, rozwiązywanie problemów za pomocą siły.
WAŻNE!
1.Dzieci uczą się na konkretach.
2.Ich przekonania i poglądy dotyczące naszych zasad opierają się na tym, czego doświadczają niż na tym, co słyszą.
3.Jeżeli to co mówimy będzie pozostawało w zgodzie z tym, co robimy, to dzieci nabiorą zaufania do naszych słów i uczą się stojących za nimi zasad.
4.To co mówię do dziecka musi przekładać się na nasze postępowanie!
5.Gdy czegoś zakazuję, to nie ulegam namowom!
6.Gdy wprowadzam zakaz/karę pilnuję aby wyjaśnić za co dziecko odbywa karę
7.Określam początek i koniec kary
8.Kara powinna być na tyle dotkliwa aby dziecko doznało poczucia straty
9.Kara powinna być dostosowana do wieku i zaistniałych okoliczności
10.Kara powinna być możliwie jak najszybciej odbyta.
Modele wytyczania granic
GRANICE ZBYT RESTRYKCYJNE (nadmierna kontrola) to takie, które powodują, że dziecko nie ma swobody, by testować i odkrywać. Mogą prowadzić do buntu i zachwianego poczucia odpowiedzialności.
GRANICE ZBYT SZEROKIE (niedostateczna kontrola) powodują, że dziecko ma zbyt wiele swobody na odkrywanie, co z kolei może prowadzić do nadmiernego testowania świata i zachwiania poczucia odpowiedzialności. W tym przypadku dziecko nie ponosi żadnych konsekwencji za swoje niewłaściwe wybory.
GRANICE NIESTABILNE (zmienna kontrola, zmieniające się w zależności od nastroju bądź sytuacji rodzica) charakteryzują nietrwałą wolnością i swobodą dziecka, co z kolei może prowokować do buntu, nadmiernego testowania i zachwianego poczucia odpowiedzialności. Dziecko robi to na co ma ochotę i sprawdza jaki będzie efekt takiego zachowania.
GRANICE ZRÓWNOWAŻONE (zrównoważona kontrola) charakteryzują wolność
i swobodę opartą na odpowiedzialności, uczą współpracy. Dziecko ma ograniczony wybór i konsekwencje, których przestrzegają rodzice.
Wyznaczane przez nas granice muszą być:
1.Dość szerokie – by dziecko mogło swobodnie odkrywać;
2.Restrykcyjne – na tyle, by zapewniać dziecku poczucie bezpieczeństwa;
3.Elastyczne (Giętkie) – by dostosowywać się do tempa i rytmu Rozwoju dziecka;
Granice ruchome – „nie” to „tak”?!
Granice ruchome to takie, które są zmienne, niewyraźne i nie dają oczekiwanych rezultatów. Tego typu granice nie doprowadza do wycofania niewłaściwego zachowania. Są to słowa i czyny.
Przykłady nieskutecznych komunikatów werbalnych: „Chyba już czas pójść spać, nie uważasz?”, „Nie widzisz, że rozmawiam z babcią?”, „Przestań”, „Uspokój się!”, „Spróbuj pomyśleć, zanim coś zrobisz”
Przykłady nieskutecznych komunikatów zawartych w działaniu: Sprzątanie bałaganu pozostawionego przez dzieci. Ubieranie dzieci, kiedy potrafią już zrobić to same. Ignorowanie niewłaściwego zachowania, kiedy jest się w dobrym nastroju.
Jak określić granice, czyli jak stworzyć DOBRY KOMUNIKAT?
1.Komunikat powinien być  zrozumiały dla dziecka (rodzic używa określeń i słów znanych przez dziecko.
2.Krótki, przypominający hasło (jesteśmy konkretni i rzeczowi w myśl zasady: minimum słów maksimum treści).
3.Nie ocenia dziecka jako osoby a efekty pracy i starania (powinien dotyczyć zachowania dziecka, i jego poprawieniu).
4.Powiedziany normalnym, miłym głosem (ważne jest zachowanie spójności z mową ciała – wyraz twarzy, gesty).
5.Konstruktywny – zachęca do współpracy, nie wywołuje złości, pretensji.
Przykłady skutecznych komunikatów werbalnych: „Nie jedz śniadania na stojąco, usiądź proszę”. „Zanim pojedziemy do babci spakuj się do szkoły”.
Przykłady skutecznych komunikatów zawartych w działaniu: Nieupranie dziecku ubrań, których nie włożyło do kosza z brudną bielizną. Niekupowanie nowych butów jeśli poprzednie zostały zniszczone przez brak dbałości o nie.
1.Należy pamiętać, aby stosować wobec dziecka komunikaty zachęcające. Dlatego też zachęcajmy dziecko do podejmowania lepszych decyzji i właściwych działań, doceniajmy jego wysiłki, udzielajmy pochwał.
2.Warto również wyrażać się pochlebnie o dziecku w obecności innych.